Nhớ mãi “Bài ca sông Nhật Lệ”

In bài Gửi

Xem với cỡ chữ : A- A A+

Ngày 7 tháng 2 năm 1965- nhằm mồng 6 Tết Ất Tỵ- Không quân Mỹ ồ ạt ném bom bắn phá Thị xã Đồng Hới và dân cư vùng phụ cận. Ngày 11 tháng 2, máy bay Mỹ đánh phá dữ dội hơn..Nhiều khu dân cư yên bình trỡ thành mục tiêu hủy diệt của bom đạn từ máy bay Mỹ...

Những trận đánh đất đối không của Quân và dân Quảng Bình ngày thêm ác liệt. Bệnh viện Đồng Hới phải sơ tán.. Trường phổ thông cấp ba Quảng Bình phải rời Thị xã lên xã Vạn Ninh, miền tây của huyện Quảng Ninh. Dòng Nhật Lệ vào cuộc chiến đấu với những con tàu Hải quân Nhân dân Việt Nam cùng bao chuyến đò chèo tay đưa bộ đội qua sông. Dấu ấn về những trận đánh kiên cường và lòng dũng cảm thôi thúc Người Đồng Hới cùng cả Quảng Bình vào trận mới. Con sông thân thương đi vào thơ nhạc, thành khúc tâm tình nói hộ lòng người..

Sông Nhật Lệ- Con sông chở mạch nguồn từ Bể Hạc, Non Mâu..Hình ảnh “Núi Thần Đinh” có phà Long Đại kiên cương hội tụ.. cùng bao tên đất, tên người làm rạng rỡ quê hương. Từ ngã ba Trần Xá, Hàm Ninh đến dương xanh cát trắng Võ Ninh..Xuôi về phía Đông đến bán đảo Bảo Ninh, quê hương của Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Khíu với đội thuyền Minh Khai. Những người phụ nữ Bảo Ninh lái cánh buồm no gió vào lộng ra khơi.. Ta được gặp Mẹ Anh hùng Nguyễn Thị Suốt “giữa bom đạn chèo thuyền chở bộ đội vượt sông”. Bên bờ tả đối diện với xã Bảo Ninh là Phú Hải, quê hương của Anh hùng Trần Thị Lý với “những hành động dũng cảm” thời đánh Mỹ. Ngược lên thượng nguồn là Phúc Duệ, Chợ Gộ của xã Vĩnh Ninh. Thăm bến Quán Hàu kiên cường của xã Lương Ninh thời chống Mỹ cứu nước...

Thủa ấy, hai bờ sông trỡ thành những trọng điểm đánh phá ác liệt của giặc Mỹ. Bom đạn từ máy bay F105, F 4H của không quân Mỹ và Pháo từ hạm đội 7 bắn vào gây bao tang tóc cho người vô tội..Vượt qua ác liệt của đạn bom và tàn phá của chiến tranh,người dân đôi bờ Nhật Lệ đội bom, rẽ thủy lôi chèo thuyền đưa hàng ra tiển tuyến.. dòng Nhật Lệ ngày thêm rạng rỡ, ghi dấu cùng thời gian...Lúc ấy đang học tại Trường cấp hai xã Tân Ninh, chúng tôi được biết đến chiến tranh khi nghe tiêng máy bay gầm rú..Đến việc sơ tán lớp học về những ngôi nhà dựng vội “nữa chìm nữa nổi”’ Những khi tới trường đầu đội chiếc mũ rơm..Lúc đó học trò chúng tôi được các thầy cô giáo kể chuyện chiến tranh..Cập nhật những chiếc máy bay rơi, những ngôi nhà bị bom phá nát. Lớp học lặng đi khi nghe tin có những bạn bị thương vong. Trong các tiết sinh hoạt lớp chúng tôi được tập những bài hát mới về Quảng Bình khói lữa..Dịp ấy “Bài ca sông Nhật Lệ” một sáng tác của Nhật Lai do Liên đội TNTP đưa vào nội dung sinh hoạt. Các chi đội tổ chức tập hát và được các đội viên nhanh chóng thuộc lời ca.. Khúc ca như lời tâm tình với quê hương.. “Kể ta nghe Nhật Lệ sông ơi!..Bài ca là lời thủ thỉ của sông với người.. Kể ta nghe Nhật Lệ sông ơi! Những chiến công dòng mang tên Người”..Những chiến công đánh Mỹ và thắng Mỹ, tự hào biết mấy..Bài ca đến đoạn “ Hỡi dòng sông mến yêu hát lên khúc ca chiến thắng” ngân vang lay đọng lòng người..Hình ảnh của “nữ dân quân rừng dừa đan lưới. Cười với anh hải quân trên tàu..” vang lên trong niềm lạc quan của cuộc sống, giữa những ngày ác liệt.. khói lữa, đạn bom.. Lúc đó dù chưa biết nhiều về những chiến công trên dòng Nhật Lệ..nhưng lời ca đã giúp chúng tôi biết thêm và tự hào về dòng sông “có biết bao tấm gương anh hùng,.. của Quảng Bình chống Mỹ không lui..” Khúc ca trỡ thành những bài học về tình yêu quê hương, đất nước..Trỡ thành khúc mở đầu những buổi học, sau giờ ra chơi vào lớp..Giọng xướng ca của bạn lớp phó vang lên: “Kể ta nghe Nhật Lệ sông ơi..”cả lớp hát theo. Nhịp nhàng vang lên bên lũy tre làng, trong lớp học “ Nữa chìm nữa nổi”. Mổi sáng đến trường, những giờ xa lớp.

Ấn tượng mạnh mẽ hơn, khi tại Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ trong ngày 15 tháng 5 năm 1967 tốp ca nam nữ của Liên Đội TNTP trường cấp II Tân Ninh đã hát vang “Bài ca sông Nhật Lệ”. Giọng ca tươi trẻ hòa cùng khí thế của Quê hương đang trong những ngày gian lao. Chiến đấu và chiến thắng. ..

Sau Mùa Xuân năm 1975, đất nước thống nhất. Mười ba năm trong dòng chãy Bình- Trị -Thiên dựng xây cuộc sống. Ngày 01 tháng 7 năm 1989,Tỉnh Quảng Bình tái lập.. cảnh vật đôi bờ Nhật Lệ có nhiều thay đổi. Năm 2004 cầu Nhật Lệ nối bán đảo Bảo Ninh với thành phố Hoa Hồng. “Dáng Cầu” thành niềm tự háo của miền cát trắng dương xanh. Năm 2010 cầu dây văng được khởi công..”Cầu Nhật Lệ-II” như ngọn tháp chào quê hương đổi mới .

Hơn 50 năm đi qua..Giữa ngày Xuân Đinh Dậu- 2017- có dịp nhẹ bước trên cầu Nhật Lệ ngắm Thành phố quê hương rực rỡ nắng xuân. Lặng nhìn dòng nước yên bình, lòng nhớ lại ngày gian khó. Ngắm phong cãnh phố phường, làng mạc đẹp hơn ta thêm tự hào về truyền thống cha ông. Trong miên man suy nghĩ tôi bổng nghe đâu đây lời ca..”Kể ta nghe Nhật Lệ sông ơi: về những chiến công rộn vang trên dòng..Về những đổi thay của Đồng Hới sau mùa Xuân đại thắng.. Những đổi mới kì diệu của Thành phố Hoa Hồng trên đường đi tới...

Khi Đồng Hới đang phấn đấu trở thành thành phố du lịch..Xin có đôi điều nhớ về Bài ca sông Nhật Lệ cùng sáng xuân nay..

Lê Huấn