Sinh năm 1956 trong một gia đình nông dân nghèo, năm 1975 tốt nghiệp khoa Hàng hải Trường Trung cấp Thủy sản Trung ương I, ông về công tác tại Xí nghiệp Liên hiệp Thủy sản Hải Phòng. Năm 1980 ông tình nguyện lên đường nhập ngũ và sau 5 năm làm nhiệm vụ tại Tiểu đoàn 156 E952 vùng I Hải quân, ông lại trở về đơn vị cũ nhưng do hoàn cảnh gia đình, năm 1990 ông rời cơ quan về quê sinh sống theo chế độ 176.

Nhà nghèo, vợ yếu, con thơ, gia sản chỉ có mấy sào ruộng nước để nuôi dưỡng các con ăn học. Ngoài canh tác ruộng lúa của mình, ông phải đi làm công cho bà con trong vùng, ai thuê việc gì làm nấy, chỉ mong sao có thêm tiền thu nhập. Tuy nhiên với bản lĩnh Cựu chiến binh, suốt 5 năm trời ông không hề dứt khỏi dòng suy nghĩ “làm gì đây để phát triển kinh tế, đưa đời sống gia đình thoát khỏi cảnh nghèo khó”. Năm 1995 được sự giúp đỡ của Hội Cựu chiến binh cơ sở và Ngân hàng Chính sách xã hội, ông mạnh dạn vay vốn mua 5 con bò mẹ sinh sản để tạo giống. Với lợi thế nhà ở gần ruộng, nhiều thửa đất cỏ hoang mọc đầy lại thêm sự chăm sóc tận tình của ông nên đàn bò luôn khỏe mạnh, sinh sản đều, mỗi năm cho ông xuất chuồng bán 5 bò con thu về nguồn lợi khá lớn. Từ đó đời sống gia đình ông dần được cải thiện, nâng cao, tích lũy thêm tiền vốn, xóa hẳn hộ nghèo. Trên đà phát triển đi lên, năm 2005 ông mạnh dạn đứng ra nhận 4 héc ta ruộng hoang hóa lâu năm của xã. Đây là khu ruộng thấp trũng nhất, quanh năm ngập nước, cỏ năn, cỏ lác mọc đầy, người trong xã ai cũng ngại, không dám nhận. Tuy nhiên đối với ông thì đây là con đường tốt nhất để phát triển kinh tế gia đình, vươn lên làm giàu chính đáng.

Được sự giúp đỡ của đồng đội, bạn bè và bà con thân tộc, đêm ngày quai đê, đắp đập, đầu tư diệt cỏ dại nên cánh ruộng hoang 4 héc ta đã sớm trở thành khu kinh tế của gia đình ông với mô hình lúa - cá. Ông dành 1 héc ta để thả các loại cá trôi, chép, mè; hơn 2 héc ta cấy lúa, diện tích còn lại dành để trồng chuối, các loại rau, làm chuồng nuôi bò, gà, vịt. Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài”, thực hành tiết kiệm chống lãng phí, ông dùng chuối, rau để nuôi gà, bò, lợn, dùng phân của chúng để bón ruộng trồng cây… Từ những thắng lợi ban đầu ông đã xác định được hướng đi của mình là đúng, tạo được niềm tin vững chắc trong gia đình, đồng đội, bà con làng xã. Năm 2009 ông đầu tư xây dựng trang trại, mở rộng quy mô sản xuất, tổ chức nuôi gia súc, gia cầm và duy trì mô hình lúa - cá, hàng năm thu về 20 tấn thóc, 2,5 tấn cá các loại.

Để giảm bớt sức lao động và thời gian canh tác, ông đầu tư mua sắm 1 máy cày làm đất và 1 máy tuốt lúa tổng trị giá trên 50 triệu đồng để làm trang trại. Nhờ đó, ngoài làm việc cho gia đình ông còn phục vụ bà con lối xóm, giúp đỡ những gia đình nghèo khó hàng chục ca máy được bà con thôn xóm khen ngợi.

Bằng mô hình sản xuất hiệu quả trên, từ năm 2000 đến nay ông luôn được UBND thành phố Đồng Hới cấp chứng chỉ “Trang trại tổng hợp đạt tiêu chí kinh tế trang trại”. Năm 2016 ông vinh dự được Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam tặng Bằng khen tại Hội nghị Cựu chiến binh giúp nhau xóa đói giảm nghèo, làm kinh tế giỏi toàn quốc 5 năm (2011 - 2016). Và mới đây tháng 7 năm 2018 ông đã được UBND thành phố Đồng Hới vinh danh là “Người cao tuổi tiêu biểu làm kinh tế giỏi” giai đoạn 2014 - 2018.

Gương sáng Cựu chiến binh làm kinh tế giỏi Nguyễn Văn Hóa xã Lộc Ninh - Thành phố Đồng Hới đáng để chúng ta học tập noi theo.

Trần Ngọc Phơn