Đậm đà vị Tết quê hương

Print Send

Font size : A- A A+

Một cái Tết cổ truyền nữa lại đến! Tết đến cho mọi lối đường quê hương thêm rộn ràng, cho mọi người hối hả trong không khí xuân mới.

Tết cho trẻ nhỏ áo mới, cho người già thêm bậc trường thọ, cho gia đình quây quần bên nhau, cùng đón xuân mới, cho Bàn thờ Gia tiên lung linh những ngọn nến, lung linh nét thiêng liêng trong từng cuộn khói hương bay lên, tỏa ngát…

Tết cho phố phường sắc xuân mới, rực rỡ những sắc màu, những cánh hoa xuân trong vườn nhà trước lối ngõ. Xuân về, Tết tới, con người, cảnh vật sự lột xác từ cũ sang mới…

Tết xưa nay, những sinh hoạt đầy bản sắc, phổ biến ở khắp các vùng miền, nên cái Tết truyền thống, đặc biệt là lĩnh vực ẩm thực của Tết Nguyên đán cổ truyền…Tết ở Đồng Hới cũng vậy. Dù là ở thành thị hay nông thôn, trên bàn thờ Gia tiên phải có nải chuối đơm trên đài ngũ quả, có nhành hoa, đặc biệt là hoa mai. Bàn thờ chưng đặt thêm các vật phẩm quan trọng như bánh chưng, bánh đòn (bánh dày), các loại mứt kẹo ...

Mâm cơm chiều Ba mươi Tết với nhiều ý nghĩa trong mỗi gia đình, kết thúc một năm nay các thành viên trong gia đình mỗi người một phương, đi làm ăn, đi công việc nơi xa, cùng trở về đoàn tụ sum vầy…Trong mâm cơm đầy ý nghĩa này, phải có những lễ vật ẩm thực quen thuộc trong sinh hoạt hàng ngày, trong đó có những món không thể thiếu là món cá, cá canh hay cá kho, chủ yếu là cá biển …

Chuẩn bị cho các Lễ vật đơm đặt lên Bàn thờ, cũng như chuẩn bị mâm cơm tất niên, tuy không khó khăn phức tạp cho lắm, cũng phải theo những qui ước tối thiểu của ẩm thực nơi đây.

Với bánh chưng bánh đòn, phải chọn loại nếp dẻo, thơm, có thể ngâm trước một đêm, vớt ra rá để cho ráo. Nhân bánh có thể bằng thịt lợn cắt từng rong dài, ướp nước mắm, hành, tiêu, khó khăn lắm thì dùng đậu lạc trộn vào giữa ruột bánh. Thông thường, ta làm nhân bánh bằng đậu xanh. Đậu đem xay (hoặc cà) vỡ đôi, luộc sôi hoặc ngâm nước ấm cho tách vỏ, lấy ruột đậu nấu nhừ, đánh tơi, nêm vào muối rang, tiêu bột, hành củ cắt nghiêng, một ít mì chính, vài thìa mở nước. Pha trộn nhân không dẽo quá, chỉ đủ độ bắt thành thỏi đặt làm nhân bánh. Chọn thứ lá chuối không già quá, không non quá, đem phơi nắng hoặc hơ lửa cho mềm dẽo, khi gói khỏi bị rách lá.

Mâm cơm tất niên thường có món cá, kho hoặc canh. Cá phải là cá to vừa cắt khúc. Cá kho rim, nước phải đủ lắp xắp mặt cá, gia vị quan trọng là nước màu, nước màu thắng từ đường, đường trắng đường nâu, đều được.

Đi cùng với bánh chưng bách đòn ngày Tết, là các món củ hành, dưa món. Củ hành chọn thứ bánh tẻ, để cả vỏ ngoài ngâm vào nước tro cho đỡ hăng, khi bóc ra, hành có sắc trắng nõn nà, giòn hơn, đỡ hăng hơn. Sau đó, có thể phơi nắng, phơi gió hoặc hong than khi không có nắng cho mau ráo nước, đem ngâm vào nước mắm ngon, hoặc chế biến nước muối chua để ngâm, tùy theo khẩu vị…Bánh chưng bánh đòn còn dùng với nước mắm ngon, hoặc dưa hành, dưa món. Dưa hành (Củ hành muối) như đã nói ở trên, ngoài ra còn có các loại dưa món, muối với nước muối chế biến, nguyên liệu là các loại củ quả có ngay trong vườn, như đu đủ, cà rốt, su hào, cải bẹ. Tất cả, làm cho mâm cơm Tất niên mỗi tổ ấm gia đình thêm ấm cúng, thân thiết.

Tết đến Xuân về, quê hương ta vẫn giữ được, lưu truyền lại những sinh hoạt ẩm thực độc đáo, giá trị và phù hợp. Cũng nên nói về các món khác, là nét truyền thống bao đời, ngọt lành và sang trọng, như các loại bánh mứt.

Mứt gừng có lẽ là thứ đứng đầu vị đầu bảng nhóm này, có mặt ở nhiều miền quê của Tổ Quốc. Gừng làm mứt cũng chọn thứ bánh tẻ, cạo sạch vỏ, thái vừa mỏng, ngâm nước lả một vài buổi, có người cẩn thận sau đó trụng lại nước sôi, vớt ra để ráo nước hẵn. Khi tiến hành ngào mứt, trộn đều tỷ lệ 1kg đường với 1kg gừng, cho vào soong nhôm hoặc thau nhôm, đun nhỏ lửa để rim, kết hợp trộn đều liên tục…Đây là các thao tác kỷ thuật cơ bản, có tính bắt buộc, để mứt không bị cháy, đường ngấm đều… Nói chung là cho ta những lát mứt gừng như ý muốn. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, cũng không cho ta kết quả như mong muốn. Nóng vội cho lửa to, mứt không cháy thì vàng khè, đường nhiều có thể được vì lượng đường thừa sẽ còn lại đó, còn nếu thiếu đường so tỷ lệ, thì hầu như lát gừng cứ ướt nhẹt mãi mà không khô thành lát mứt được…

Họ nhà mứt ngày nay, phong phú thêm các loại mứt hoa quả, bắt mắt bởi những tỉa gọt tạo hình của những bàn tay nội trợ khéo léo, giàu có hương vị các loại hoa quả, mà nhiều thứ có ngay trong vườn nhà, chưa kể có ở chợ búa, khi giao thương đã liền mạch thông thương từ Nam ra Bắc…

Ngày Tết cổ truyền, ngoài bánh chưng bánh đòn, cùng các món ẩm thực quen thuộc khác, có thêm các thứ mứt hoa quả, sản phẩm từ phát triển mạnh kinh tế nương vườn, thưởng thức hương vị thơm ngon của mứt bánh truyền thống, thêm yêu quí mảnh đất nơi ta sinh ra, nơi ta gữi lại núm ruột ngày chào đời, đó là Quê hương thân yêu…

Nguyễn Như