Để tổ chức thực hiện có hiệu quả công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật theo Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 32/2020/NĐ-CP ngày 05/03/2020), Thông tư số 04/2021/TT-BTP ngày 21/6/2021 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp và các kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật của UBND tỉnh, hàng năm, UBND thành phố đã ban hành kế hoạch, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Trên cơ sở đó, các cơ quan, đơn vị, UBND các xã, phường đã kịp thời ban hành kế hoạch theo từng lĩnh vực, chức năng nhiệm vụ được giao và tích cực triển khai thực hiện các hoạt động thi hành pháp luật.

Thành phố đã chú trọng nâng cao hiệu quả của công tác phổ biến giáo dục pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Hàng năm, Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật ban hành kế hoạch thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật để chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện nhiệm vụ phổ biến, quán triệt các văn bản pháp luật mới được bàn hành; tổ chức tuyên truyền, phổ biến và bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tập huấn nghiệp vụ công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Các cơ quan, đơn vị và UBND các xã, phường tổ chức thông qua các hình thức như: sinh hoạt chuyên đề, họp giao ban, cấp phát tờ rơi, viết các tin, bài đăng trên Trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị, tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh xã, phường...

Tăng cường việc kiểm tra tình hình thi hành pháp luật, hàng năm UBND thành phố đã ban hành kế hoạch về kiểm tra công tác xử lý vi phạm hành chính và theo dõi tình hình thi hành pháp luật, thành lập Đoàn kiểm tra công tác xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật tại các cơ quan, đơn vị, địa phương. Qua công tác kiểm tra, đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế và đề nghị cơ quan, đơn vị, địa phương kịp thời khắc phục.

Quan tâm các điều kiện bảo đảm cho công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật, cán bộ, công chức làm công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật ở các cơ quan, đơn vị, địa phương đã được trang bị máy vi tính có kết nối internet, máy in, máy scan và các thiết bị văn phòng cần thiết khác để phục vụ nhiệm vụ theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Đội ngũ công chức tư pháp trên địa bàn thành phố đã được kiện toàn cả về số lượng lẫn chất lượng, hàng năm được bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tập huấn nghiệp vụ do Sở Tư pháp, UBND thành phố tổ chức. Đến nay, Phòng Tư pháp có 04 công chức, trong đó có 02 Thạc sỹ và 02 Cử nhân Luật; Tại UBND các xã, phường có 22 công chức Tư pháp - Hộ tịch cấp xã, trong đó 02 Thạc sỹ Luật, 20 Đại học Luật; có 07/15 xã, phường được bố trí 02 công chức Tư pháp - Hộ tịch.

Chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức việc điều tra, khảo sát tình hình thi hành pháp luật, hàng năm Phòng Tư pháp chủ động tham mưu UBND thành phố kiểm tra, khảo sát tình hình thi hành pháp luật trong lĩnh vực trọng tâm như: tình hình thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, hòa giải ở cơ sở, bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố. Qua kết quả điều tra khảo sát tình hình thi hành pháp luật trong lĩnh vực trọng tâm, UBND thành phố đã có kiến nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc tổ chức thi hành các văn bản pháp luật trong các lĩnh vực nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Ngoài ra, UBND thành phố tổ chức theo dõi tình hình thi hành pháp luật lĩnh vực trong tâm do UBND tỉnh, Sở Tư pháp triển khai thực hiện như: về bảo đảm an sinh xã hội trong lĩnh vực lao động, việc làm và công tác theo tình hình thi hành pháp luật về quản lý, điều hành giá một số mặt hàng, dịch vụ thiết yếu gồm: giá xăng dầu, giá điện...

Đôn đốc việc ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành văn bản quy phạm pháp luật, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, trong năm 2023, các cơ quan chuyên môn đã trình UBND thành phố ban hành 02 Quyết định quy phạm pháp luật; UBND các xã, phường đã ban hành 15 Quyết định quy phạm pháp luật (Quyết định ban hành Quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở) để triển khai thực hiện các nhiệm vụ được luật giao. Nhìn chung, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cơ bản đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với văn bản cơ quan nhà nước cấp trên, phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương nên có tính khả thi cao, đáp ứng cơ bản yêu cầu quản lý, điều hành của chính quyền địa phương bằng pháp luật. Thực hiện rà soát 30 văn bản quy phạm pháp luật do HĐND, UBND thành phố ban hành. Qua rà soát đã trình UBND thành phố ban hành Quyết định công bố 11 văn bản hết hiệu lực thi hành (01 Nghị quyết, 10 Quyết định). Kịp thời hướng dẫn áp dụng pháp luật, sau khi các văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực thi hành, theo chức năng, nhiệm vụ, các cơ quan, đơn vị, địa phương, đã triển khai, hướng dẫn thi hành theo quy định. Trong năm 2023, UBND thành phố và UBND các xã, phường đã tập trung hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng, chống ma túy, môi trường, xử lý vi phạm hành chính, cư trú, đất đai, phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống bạo lực gia đình, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xây dựng... Tập trung giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị, UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, đơn vị kiểm tra, rà soát giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền. Ban hành các văn bản tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại, tố cáo, các văn bản liên quan đến công tác phòng chống tham nhũng theo quy định. Tích cực giải quyết các đơn khiếu nại, tố cáo tồn đọng và đơn thư mới phát sinh. Trong năm 2023, UBND thành phố tiếp nhận 133 đơn khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị, đã chuyển cho các cơ quan chuyên môn, đơn vị, địa phương có liên quan để kiểm tra, giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền, UBND các xã, phường đã tiếp nhận và giải quyết 15 vụ việc khiếu nại, tố cáo.

Qua theo dõi và đánh giá tình hình thi hành pháp luật trong năm 2023 cho thấy kết quả tích cực từ công tác theo dõi, thi hành pháp luật của các cơ quan, đơn vị, địa phương góp phần nâng cao ý thức nâng chấp hành pháp luật của người dân. Tuy nhiên, ý thức chấp hành, tuân thủ các quy định pháp luật của một số tổ chức, cá nhân vẫn còn hạn chế. Công tác quản lý nhà nước về tình hình thi hành pháp luật trên một số lĩnh vực còn bất cập, hạn chế. Tội phạm ma túy, sử dụng công nghệ cao, trộm cắp, cờ bạc, tội phạm có tổ chức, sử dụng bạo lực vẫn còn diễn biến phức tạp. Vi phạm hành chính vẫn diễn ra trên các lĩnh vực như: an toàn giao thông, đất đai, xây dựng, y tế, an ninh trật tự..., đặc biệt là vi phạm về TTATGT tăng. Mặc dù đã được cơ quan, người có thẩm quyền kịp thời áp dụng các biện pháp ngăn chặn, xử lý nghiêm minh nhưng tình hình vi phạm hành chính trên một số lĩnh vực vẫn còn xảy ra. Nguyên nhân do nhận thức pháp luật và ý thức, trách nhiệm của một số cá nhân còn hạn chế, không tự giác chấp hành các quy định của pháp luật, thậm chí còn cố tình vi phạm đã ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tác động xấu đến tăng trưởng và phát triển kinh tế, gây mất an ninh trật tự, an toàn xã hội, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật và đảm bảo tuân thủ đúng các nội dung được quy định tại Nghị định số 59/2012/NĐ-CP ngày 23/7/2012 của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 32/2020/NĐ-CP ngày 05/03/2020), Thông tư số 04/2021/TT-BTP ngày 21/6/2021 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, trong thời gian tới các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn thành phố cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung sau:

Thứ nhất, tiếp tục quán triệt, phổ biến, tuyên truyền nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất trong cán bộ, nhân dân đối với các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về xây dựng và thi hành pháp luật; tăng cường trách nhiệm của HĐND, UBND các cấp và các cơ quan tư pháp trong tổ chức thi hành pháp luật; gắn công tác tổ chức thi hành pháp luật với việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND các cấp; thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thi hành pháp luật, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm; đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ ba, nâng cao chất lượng công tác điều tra, khảo sát tình hình thi hành pháp luật trong lĩnh vực trọng tâm, liên ngành, chú trọng đến các lĩnh vực có liên quan đến người dân, doanh nghiệp để đánh giá những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc, bất cập trong các quy định pháp luật từ đó đề xuất, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền ban hành mới, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật còn chưa bảo đảm tính khả thi, tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Thứ tư, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, đồng thời xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật trên các lĩnh vực nhằm tạo ý thức tuân thủ pháp luật, giảm bớt tình trạng và mức độ vi phạm.

Thứ năm, tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng xử lý công việc cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tham mưu thực hiện công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật; quan tâm bố trí kinh phí cho các hoạt động thi hành pháp luật theo quy định.

Nguyễn Ngọc Nam