Một ngày đầu tháng 6/2023, chị đồng nghiệp cùng cơ quan gọi điện cho tôi giọng hốt hoảng: “Thuốc là điện tử (TLĐT) có chứa chất ma túy không và làm cách nào để biết trong TLĐT có chứa chất ma túy hay không?”

Qua câu chuyện mới biết, người hàng xóm với chị có duy nhất 1 đứa con trai. Cháu hiện đang là học sinh của một trường THPT trên địa bàn thành phố. Tình cờ, mẹ cháu phát hiện trong cặp sách của con mình có một điếu TLĐT. Lo con sử dụng thuốc có chất ma túy, chị rất hốt hoảng nên nhờ chị đồng nghiệp cơ quan tôi tìm người hỏi giúp.

Trao đổi với lực lượng nghiệp vụ Công an TP. Đồng Hới được biết, hiện trên địa bàn thành phố, tình trạng học sinh hút TLĐT khá phổ biến. Dù nhà trường, phụ huynh cấm đoán, nhưng các em vẫn lén lút để hút. Đi một vòng quanh các quán cà phê, trà sữa không khó để bắt gặp cảnh các em học sinh ngồi theo nhóm phì phèo thuốc là điện tử và đánh bài hội.

Sự tò mò với thuốc lá điện tử không chỉ với học sinh nam mà với cả học sinh nữ. “Con thấy một chị ở siêu thị hút TLĐT. Trông chị ấy rất xinh và sang chảnh” - Có lần con gái chị Hoàng Lan nói chuyện với mẹ. Nghe vậy, chị Lan cũng rất bất ngờ và từng bước giải thích cho con rõ tác hại của TLĐT, và trẻ em không được hút thuốc và cũng không nên thử TLĐT dù chỉ một lần.

Phỏng vấn các em học sinh vì sao lại sử dụng TLĐT, hầu hết các em học sinh đã hút thuốc lá điện tử đều nói rằng nguyên nhân chính là do bạn rủ rê và bản thân thấy các bạn hút nên tò mò muốn hút thử. Nhiều học sinh cũng không hề biết thuốc lá điện tử có hại hay không và chỉ sử dụng theo phong trào để thể hiện sự sành điệu với bạn bè, thậm chí còn quay video lại và chia sẻ trên các trang mạng xã hội cho các bạn cùng xem.

Với lứa tuổi vị thành niên, tâm lý của các em thường muốn thể hiện bản thân mình với các bạn học cùng trang lứa và cũng có em do tò mò nên đã sử dụng TLĐT. Cũng theo lực lượng nghiệp vụ Công an TP Đồng Hới, rất khó để nhận biết được trong TLĐT có chất gây nghiện là ma túy hay không. Để chắc chắn trong điếu TLĐT có chất ma túy hay không cần phải có xét nghiệm của lực lượng chuyên môn mới kết luận được.

Thuốc lá điện tử mô phỏng lại hình dạng và chức năng của thuốc lá truyền thống. Nhưng khác với thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử không tạo khói mà tạo ra luồng hơi có mùi vị và cho người hút cảm giác giống hút thuốc lá thật. Đặc biệt, hình dáng bên ngoài của thuốc lá điện tử được làm giống như thỏi soi môi, bút, USB nên có thể dùng ở nhà hoặc mang theo dễ dàng vào lớp học để sử dụng mà rất khó bị phát hiện. Như vậy, thuốc lá điện tử được ví như “cạm bẫy hương vị” khi đánh trúng tâm lý tò mò và thích thể hiện cái tôi của tuổi mới lớn.

Theo số liệu thống kê, đa số trường hợp học sinh hút thuốc lá điện tử đều được nhà trường phát hiện chứ không phải gia đình. Bản thân phụ huynh có khi không hề biết đến TLĐT. Vì vậy, nếu có vô tình nhìn thấy “điếu thuốc” này, phụ huynh cũng không hề biết mà chỉ xem đó là một món đồ chơi. Đến khi thấy con hút thì không khỏi lo lắng, thậm chí là bất ngờ. Việc hút thuốc lá điện tử thường xuyên có thể khiến tế bào gốc của não bị hủy hoại, sẽ ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và tái tạo tế bào cho cơ thể, từ đó đẩy nhanh quá trình lão hóa, suy thoái hệ thần kinh và kéo theo nguy cơ suy giảm trí nhớ, khả năng nhận thức và học tập... Học sinh sử dụng TLĐT thường có biểu hiện giảm chú ý và tập trung, khả năng đưa ra quyết định kém, thay đổi tính cách và có nhiều hành động thất thường, suy giảm nghiêm trọng khả năng học tập. Sử dụng thuốc lá điện tử còn là nguy cơ khiến học sinh gia nhập các băng nhóm thanh thiếu niên, gia tăng tình trạng cô lập và bắt nạt học đường, gây nhiều bất ổn trong trường học.

Thực tế hiện nay, thuốc lá điện tử vẫn chưa được cấp phép kinh doanh ở Việt Nam. Tuy nhiên, trên chợ mạng, loại thuốc này vẫn được bán tràn lan, người mua có thể thỏa sức lựa chọn các loại TLĐT với mẫu mã, giá cả rất đa dạng, từ bình dân đến cao cấp. Khi khách có nhu cầu chỉ cần điện thoại đặt hàng là người bán sẽ giao hàng tận nơi.

Quả thật, con trẻ vì tò mò, vì thói quen sử dụng TLĐT bao nhiêu, phụ huynh càng lo lắng bấy nhiêu. Thiết nghĩ, ngoài trách nhiệm của ngành chức năng, của nhà trường trong việc tăng cường công tác quản lý, trong mỗi gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên đang theo học tại các trường THCS, THPT cần thường xuyên quan tâm, để ý đến con cái trong việc học tập, sinh hoạt hằng ngày để có sự điều chỉnh, uốn nắn, giáo dục con em mình kịp thời.

Diệu Linh