Thực hiện Luật hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố Đồng Hới

Print Send

Font size : A- A A+

Trong nhiều năm qua, được sự quan tâm của cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương, công tác hòa giải ở cơ sở tại thành phố Đồng Hới có nhiều chuyển biến tích cực, việc củng cố, kiện toàn tổ hòa giải ở các thôn, tổ dân phố đi vào nề nếp và hoạt động có hiệu quả. Sau khi ban hành Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành, Bộ Tư pháp ban hành Quyết định số 4080/QĐ-BTP ngày 31/12/2014 về kế hoạch công tác phổ biến, giáo dục pháp luật hòa giải ở cơ sở, chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước năm 2015 và Công văn số 638/BTP-PBGDPL ngày 05/3/2015 của Bộ Tư pháp về việc hướng dẫn thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở năm 2015; ủy ban nhân dân thành phố Đồng Hới đã ban hành Kế hoạch số 01/KH – UBND ngày 02/01/2014 về triển khai thi hành Luật Hòa giải cơ sở; Kế hoạch số 15/ KH – UBND ngày 25/2/2014 Kế hoạch tổ chức hội thi Hòa giải viên giỏi; Kế hoạch số 33/ KH – UBND 03/4/2014 Kế hoạch bồi dưỡng kiến thức Pháp luật và tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ công chức xã, phường;

Đến nay trên địa bàn thành phố Đồng Hới có 169 tổ hòa giải/155 thôn, tổ dân phố với 995 hòa giải viên; Cơ cấu các Tổ hòa giải gồm: Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn (Tổ trưởng Tổ dân phố), Trưởng Ban công tác Mặt trận, Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên... Tiêu chuẩn lựa chọn trong thành viên tổ hòa giải đều có phẩm chất đạo đức, có uy tín trong cộng đồng, nhiệt tình tham gia hoạt động hòa giải, hiểu biết pháp luật và có kinh nghiệm trong cuộc sống. Ngoài các thành phần trên, thành phố chỉ đạo các đơn vị xã, phường chú ý quan tâm đến trình độ nghiệp vụ, chuyên môn và nhận thức, hiểu biết về pháp luật.

Nhìn chung các tổ hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố cơ bản hoạt động có hiệu quả, số lượng vụ việc hòa giải thành tăng cao, năm sau cao hơn năm trước. Hoạt động hòa giải ở cơ sở chủ yếu trên những mâu thuẫn, xích mích giữa các thành viên trong gia đình do khác nhau về quan niệm sống, lối sống, tính tình không hợp hoặc mâu thuẫn giữa các cá nhân trong quan hệ xóm giềng như: sử dụng lối đi qua nhà, sử dụng điện, nước sinh hoạt, các công trình phụ, giờ giấc sinh hoạt, gây mất vệ sinh chung; tranh chấp về quyền, lợi ích phát sinh từ quan hệ dân sự như: tranh chấp phát sinh về quan hệ tài sản, quan hệ hợp đồng dân sự, nghĩa vụ dân sự, thừa kế quyền sử dụng đất; tranh chấp về quyền, lợi ích phát sinh từ quan hệ hôn nhân gia đình như: thực hiện quyền và nghĩa vụ vợ chồng, quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ và con, ly hôn; tranh chấp phát sinh từ những vi phạm pháp luật nhưng những việc vi phạm đó chưa đến mức bị xử lý bằng hình sự hoặc biện pháp hành chính như: trộm cắp vặt, đánh chửi nhau gây mất trật tự nơi công cộng, đánh nhau gây thương tích nhẹ, va quyệt xe cộ gây thương tích nhẹ. Trong năm 2015 và 6 tháng đầu nă các tổ hòa giải trên địa thành phố đã tiếp nhận hòa giải được 498 vụ việc, đã hòa giải thành 460 vụ việc đạt 92 %.

Có thể nói công tác hoà giải cơ sở đã và đang thực sự chứng minh tầm quan trọng của mình bằng việc giải quyết dứt điểm những vướng mắc có thể phát sinh khiếu kiện ngay từ cơ sở góp phần hạn chế đơn thư khiếu kiện trong nhân dân. Điều đó khẳng định vai trò và vị trí của công tác hoà giải hết sức quan trọng trong đời sống xã hội, góp phần vào sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của cán bộ và nhân dân về vị trí, vai trò và tầm quan trọng pháp luật trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa “của dân, do dân, vì dân”; làm lành mạnh hóa đời sống pháp lý, hạn chế những tiêu cực phát sinh từ nền kinh tế thị trường. Theo thời gian, hòa giải đã thực sự có chỗ đứng trong lòng dân, trong đời sống pháp luật; góp phần giúp cán bộ, nhân dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật. Hoạt động hòa giải đã trở thành cầu nối giữa nhà nước với nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân vào chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Tuy nhiên qua quá trình triển khai Luật hòa giải ở cơ sở và thực tế công tác hòa giải vần còn một số tồn tại, vướng mắc:

Hiện nay, ở một số địa phương còn chưa rõ về trách nhiệm quản lý nhà nước trong công tác hòa giải ở cơ sở, nên còn tình trạng coi công tác hòa giải ở cơ sở là của Ngành Tư pháp quản lý và chịu trách nhiệm, vì vậy, ít quan tâm đến công tác này; Một số đơn vị còn nhầm lẫn cho rằng hòa giải của Ủy ban nhân dân xã, phường cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hòa giải ở cơ sở, nhất là, khi hoạt động hòa giải ở cơ sở có liên quan đến hòa giải tranh chấp đất đai (Luật Đất đai năm 2013), dẫn đến đùn đẩy, kéo dài gây khó khăn cho người dân khi có yêu cầu thụ lý vụ việc liên quan đến giải quyết tranh chấp đất đai. Kinh phí tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở đã được quy định tại Quyết định số 25/2012/QĐ-UBND ngày 06/9/2012 của UBND tỉnh Quảng Bình nhưng đến nay các địa phương chưa bố trí kinh phí để hoạt động.

Để triển khai có hiệu quả Luật Hòa giải cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành trên địa bàn tỉnh cần phải triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

Tăng cường phổ biến sâu rộng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác hòa ở cơ sở nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân ở cơ sở về vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng của công tác này, từ đó sử dụng ngày càng nhiều hơn biện pháp hòa giải để giải quyết các tranh chấp, mâu thuẫn trong cộng đồng; giữ gìn sự đoàn kết nội bộ trong nhân dân, góp phần giảm thiểu các vụ, việc tranh chấp, khiếu nại; đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, phát huy quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân, tạo sự đồng thuận, ổn định, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Trong đó, đặc biệt chú trọng phổ biến thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là thông qua các chương trình phát thanh – truyền hình, truyền thanh cơ sở.

Tổ chức thực hiện tốt công tác bồi dưỡng kiến thực pháp luật, nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở cho hòa giải viên theo quy định tại Quyết định số 4077/QĐ-BTP ngày 31/12/2014 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc ban hành Chương trình khung bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở cho hòa giải viên. Biên soạn và có biện pháp phù hợp, tiết kiệm, hiệu quả để phổ biến, cung cấp, hỗ trợ tài liệu phục vụ công tác hòa giải ở cơ sở phù hợp với tình hình thực tiễn tại địa phương.

Hướng dẫn tổ hòa giải phối hợp với Ban công tác Mặt trận, Chi hội phụ nữ, Chi đoàn thanh niên, Chi hội cựu chiến binh, Chi hội nông dân, Chi hội người cao tuổi trong hoạt động hòa giải, mời hội viên Hội luật gia tham gia hòa giải ở cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Tiếp tục rà soát, củng cố, kiện toàn, nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở, Tổ hòa giải và hòa giải viên; tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dãn thi hành. Phân công công chức thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở tại phòng Tư pháp và ủy ban nhân dân cấp xã. Hướng dẫn việc củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm 100% thôn, xóm, làng, tổ dân phố, cụm dân cư… có ít nhất một tổ hòa giải; phát triển tổ hòa giải và các mô hình hòa giải thích hợp khác tại địa phương theo nhu cầu của người dân ở cơ sở và phù hợp với tình hình thực tế, đúng quy định của pháp luật.

Bố trí kinh phí hỗ trợ cho công tác hòa giải ở cơ sở, đặc biệt là bố trí kinh phí để chi trả thù lao cho hòa giải viên ở cơ sở nhằm động viên, khuyến khích để thực hiện công việc có ý nghĩa này, góp phần đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Có như vậy, công tác hòa giải ở cơ sở mới ngày càng phát triển nhằm xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giữ gìn tình làng nghĩa xóm ở khu dân cư, phát huy dân chủ ở cơ sở và hướng đến mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Hồng Nhung