Đề án thành lập đảng bộ bộ phận (ĐBBP) trực thuộc các đảng ủy xã, phường trên địa bàn TP Đồng Hới được triển khai thực hiện từ  giữa năm 2012 theo quyết định số 217- QĐ/TU ngày 24/5/2012 của Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Hới.  Đề án  triển khai đối với các chi bộ có từ 50 đảng viên trở lên nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng đồng thời, kiện toàn, sắp xếp tổ chức cơ sở đảng cho đồng bộ, thống nhất với các tổ chức của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Theo ông Nguyễn Hữu Phước- Trưởng Ban tổ chức thành ủy Đồng Hới: Thời điểm này, trong số 261 chi bộ trực thuộc đảng ủy của 16 xã, phường trên địa bàn có hơn 1/3 số chi bộ có trên 30 đảng viên, trong đó có 22 chi bộ trên 50 đảng viên, 3 chi bộ trên 80 đảng viên; đặc biệt có chi bộ tổ dân phố 2 thuộc đảng bộ phường Đồng Phú có trên 100 đảng viên. Các chi bộ được thành lập theo địa bàn dân cư, tổ dân phố. Với số lượng đảng viên đông, việc tổ chức sinh hoạt cũng như hoạt động của chi ủy, chi bộ gặp không ít khó khăn; nội dung sinh hoạt dàn trãi, thiếu chiều sâu. Nhà văn hóa không đủ chỗ̉ ngồi nên tỷ lệ đảng viên dự sinh hoạt chi bộ hàng tháng chỉ đạt 70-80%... Việc thực hiện tự phê bình và phê bình, việc phân công nhiệm vụ cũng như kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên còn nhiều hạn chế. Tính lãnh đạo, tính chiến đấu và tính giáo dục chưa được phát huy.

Sau hơn 7 năm thực hiện, 9 đảng bộ xã, phường gồm: Đức Ninh, Nam Lý, Bắc Lý, Đồng Phú, Đồng Sơn, Hải Thành, Đồng Mỹ, Phú Hải và Hải Đình đã thành lập được 35 ĐBBP với 115 chi bộ trực thuộc.  Địa phương có nhiều ĐBBP nhất là Bắc Lý gồm 9 ĐBBP với 30 chi bộ trực thuộc. Trong quá trình hoạt động, các ĐBBP đã nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho đảng viên trong mỗi kỳ sinh hoạt, nâng tỷ lệ đảng viên được tham gia ý kiến khoảng từ 10% (mô hình chi bộ) lên 20-25% (mô hình ĐBBP).  Do đa số các cấp ủy chi bộ, đảng bộ tổ dân phố đều kiêm nhiệm chức danh Trưởng ban điều hành hoặc trưởng, phó các đoàn thể nên rất gần dân, sâu sát tình hình thực tế; khâu quản lý đảng viên cũng được chặt chẽ, từng đảng viên phát huy được tính tích cực của mình trong việc xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh…

Tuy nhiên tại Hội nghị Sơ kết Đề án thành lập ĐBBP ở các đảng bộ xã, phường vào ngày 27/12/2018, đa số Đảng ủy cơ sở đều có ý kiến để nghị giải thể mô hình ĐBBP. Thực tế qua 7 năm hoạt động cho thấy,  chức năng, nhiệm vụ của ĐBBP, chi bộ trực thuộc là chưa thực sự rõ ràng. Ở một số chi bộ thuộc ĐBBP có đa số đảng viên hưu trí tuổi cao, sức yếu việc xây dựng, củng cố, kiện toàn các chi uỷ của chi bộ gặp nhiều khó khăn. Có ĐBBP sau khi ban hành nghị quyết lãnh đạo nhưng các chi bộ trực thuộc lại ban hành nghị quyết và quán triệt chủ trương của đảng uỷ thiếu thống nhất, làm ảnh hưởng đến sự lãnh đạo chung của đảng uỷ ĐBBP.  ĐBBP là mô hình tổ chức đảng mới ở thôn, tổ dân phố, mặc dù đã được xây dựng quy chế hoạt động  nhưng việc chỉ đạo bổ sung quy chế cho phù hợp với thực tiển hoạt động chưa kịp thời; một số chi bộ chưa rỏ chức năng, nhiệm vụ nên hoạt động mờ nhạt; tự phê bình và phê bình còn nể nang; nhiệm vụ kiểm tra, giám sát còn gặp nhiều khó khăn; quản lý, nhận xét đảng viên theo quy định 76 của Bộ Chính trị còn bất cập, đôi lúc lãng phí thời gian cho cán bộ cơ sở và đảng viên đương chức; đánh giá, phân loại, khen thưởng tổ chức đảng còn bất cập.

Việc thành lập ĐBBP trực thuộc các đảng bộ xã, phường ở TP Đồng Hới thời gian qua là phù hợp với yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tuy nhiên, ĐBBP là một tổ chức trung gian, mang tính lịch sử. Đến thời điểm này,  mô hình không còn phát huy hiệu quả và không phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính hiện nay.

Ngày 19 tháng 7 năm 2019, Ban Thường vụ Thành ủy đã ban hành công văn số 658- CV/TU về giải thể đảng bộ bộ phận. Ông Hoàng Văn Tâm- Phó bí thư thường trực Thành ủy cho biết: “Việc giải thể mô hình ĐBBP trực thuộc đảng bộ các xã, phường ở thành phố Đồng Hới phù hợp với tinh thần nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của BCHTW tại Hội nghị Trung ương 6 (khoá XII) “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” theo hướng “ Kiên quyết giảm và không tổ chức thành lập mới các tổ chức trung gian; giải thể hoặc sắp xếp lại các tổ chức hoạt động kém hiệu quả”,  Kế hoạch  số 109- KH/TU của BTV Tỉnh ủy về “thực hiện kết luận số 38 của Bộ Chính trị về tổng kết 10 năm thực hiện nghị quyết số 22 của BCH TW khóa  X về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên” trong đó đã nhấn mạnh:“Đối với tổ chức cơ sở Đảng tại các khu dân cư, những nơi đã thành lập ĐBBP nhưng qua thực tế hoạt động không phù hợp sẽ thành lập lại theo mô hình chi bộ trực thuộc để đảm bảo bộ máy tinh gọn, hiệu quả”.

Hiện nay, 9 đảng bộ xã, phường có mô hình Đảng bộ bộ phận đang tiến hành việc giải thể ĐBBP và tổ chức, sắp xếp lại tổ chức đảng tại khu dân cư theo mô hình chi bộ trực thuộc đảng ủy xã, phường đúng với quy định của điều lệ Đảng. Việc giải thể và sắp xếp lại thực hiện trong tháng 8 năm 2019./.

 Khoa Hồng