Chiến công mãi mãi trường tồn

Print Send

Font size : A- A A+

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thần thánh của dân tộc ta, có những lực lượng, những con người ngày đêm đối đầu với cái chết để đánh thông luồng lạch, bến bãi và những con đường đảm bảo cho mạch máu giao thông không bao giờ ngừng chảy. Một trong những lực lượng đó là đơn vị rà phá bom mìn thị xã Đồng Hới, Quảng Bình (F73).

F73 được thành lập vào ngày 15/01/1967 theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình có nhiệm vụ rà phá bom mìn do Mỹ thả xuống trên các tuyến đường thủy bộ trong phạm vi toàn thị xã, đảm bảo an toàn cho các đoàn vận tải chuyển hàng ra tiền tuyến. Toàn đơn vị có 26 đồng chí tuổi đời từ 20 - 24 (sau này bổ sung thêm 9 đồng chí), có 1 Chi đoàn Thanh niên, 1 Chi bộ Đảng trực thuộc Đảng bộ Quân sự thị xã Đồng Hới. Ban Chỉ huy đơn vị đóng tại bến chợ Đồng Hới, trong một chiếc hầm ngầm (nay là bến đò Mẹ Suốt) với 3 thành viên: Bí thư Chi bộ kiêm Chính trị viên Võ Xuân Một; đội trưởng Nguyễn Như Thạch; đội phó Đoàn Văn Chớ.

Trong những năm 1966 - 1967 - 1968, giặc Mỹ không từ một thủ đoạn thâm độc nào cũng chẳng hề tiếc đạn bom hủy diệt Đồng Hới nhằm ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam. Đặc biệt chúng đã dùng các loại bom nổ chậm, từ trường, thủy lôi thả xuống các đầu cầu, luồng lạch, bến cảng gây rất nhiều khó khăn trở ngại cho ta. Sau ngày thành lập, để hoàn thành tốt nhiệm vụ, trên tuyến sông Nhật Lệ đi qua thị xã dài trên 10km, đơn vị bố trí 5 trạm gác, mỗi trạm có 4 đồng chí thay nhau túc trực suốt đêm ngày, theo dõi, phát hiện, lên sơ đồ, thống kê chủng loại bom do máy bay Mỹ thả xuống kịp thời thông báo về Ban Chỉ huy để có phương án đánh nổ, tháo gỡ.

Ròng rã hơn 2 năm trời (1967, 1968) đối mặt với bom mìn của Mỹ, cái chết luôn cận kề nhưng những chiến sĩ F73 không hề nao núng tinh thần vẫn lạc quan tin tưởng. Họ có nhiều hình thức, nhiều cách đánh, tháo gỡ đa dạng, linh hoạt. Đánh ngày, đánh đêm, đánh dưới nước, đánh trên bộ, đánh đến khi nào bom Mỹ nổ hết mới thôi. Mỗi tổ đi đánh thường là 3 người để hỗ trợ cho nhau, trong đó tổ trưởng có nhiệm vụ đánh chính diện. Trong đơn vị không phân biệt nam, nữ, chỉ huy hay chiến sĩ, tất cả đều yêu thương nhau như ruột thịt và cùng chung một nhiệm vụ đánh phá bom mìn của Mỹ. Gặp những quả bom nổ chậm (ngoan cố), bom từ trường, thủy lôi định lần, định giờ, tự hủy mà các chiến sĩ đã nhiều lần dùng bộc phá, mìn chống tăng, xung điện đánh không nổ thì cán bộ chỉ huy lao vào đánh cho kỳ được dù phải hy sinh xương máu. Đội trưởng Nguyễn Như Thạch, đội phó Đoàn Văn Chớ đã có hàng chục lần đánh bom "ngoan cố" thắng lợi. Đồng chí Thị đội phó Hoàng Viết Huấn cũng đã một lần cùng ông Một đi đánh quả bom nằm gần mố phía bắc cầu Dài, bom nổ cả hai người cùng bị đất đá vùi lấp phải đào bới mới cứu được. Chiến tranh càng tàn khốc bao nhiêu thì F73 càng trưởng thành và ý chí của con người càng được tôi luyện để khi đối đầu với cái chết vẫn ung dung, tin tưởng và dành thắng lợi.

Đầu tháng 10/1968, để chuẩn bị mở màn chiến dịch vận tải VT5, đơn vị đã nhận được lệnh của Bộ Chỉ huy Quân sự Quảng Bình do Tỉnh Đội trưởng Trần Sự ký với nội dung "Khẩn cấp đánh thông tất cả các luồng lạch, trục đường, bến bãi với thời gian ngắn nhất (2 ngày) bảo đảm an toàn cho các phương tiện vận tải chuyển hàng vào miền Nam". Trước nhiệm vụ quan trọng và nặng nề đó, Trung tướng Song Hào, Đoàn trưởng 559 Đồng Sỹ Nguyên, Chủ nhiệm Chính trị Quân 4 Quách Sỹ Kha đã đến thăm và động viên đơn vị. Một lần nữa F73 lại làm lễ truy điệu sống cho tất cả 35 người trước khi bước vào trận chiến quyết liệt nhất để hoàn thành nhiệm vụ đúng như tinh thần mà các đồng chí lãnh đạo đã căn dặn.

Với một quyết tâm cao và nghị lực phi thường, chưa đầy 3 ngày đơn vị đã phá được trên 250 quả bom các loại, giải phóng tất cả các luồng lạch, bến bãi, trục đường chính trong toàn thị xã, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hàng đoàn xe, đoàn thuyền nối đuôi nhau vận tải hàng ra tiền tuyến. Trong thời gian đó đồng chí Đặng Y đã anh dũng hy sinh khi lần thứ 2 vào đánh trực diện quả bom nằm giữa Quốc lộ 1A cách cổng Bình Quan chừng 50 mét. Và sáng ngày 14/10/1968, đội trưởng Nguyễn Như Thạch đã tình nguyện vào đánh quả bom từ trường "ngoan cố" cũng nằm trên Quốc lộ 1A trước mặt lầu Tỉnh ủy (củ), đây là quả bom lớn mà các chiến sĩ của đội đã dùng nhiều cách đánh và đánh nhiều lần nhưng vẫn chưa nổ. Nếu không phá được nó thì Quốc lộ 1A sẽ không thông, không một chiếc xe nào có thể qua được trong khi chiến dịch VT5 đã cận kề. Trước tình hình đó, đồng chí Thạch đã tình nguyện vào đánh chính diện, đúng 8 giờ sáng thì quả bom bị phá nổ, hất tung anh lên cao chừng 30 mét. Nguyễn Như Thạch hy sinh khi tuổi đời mới 24 để lại mẹ già và người vợ trẻ mới cưới chưa đầy 3 tháng.

Không thể nào kể hết những chiến công của đơn vị, những tấm gương anh hùng cảm tử vì miền Nam thân yêu. Chỉ biết rằng mỗi lần ra đi tháo gỡ hay phá nổ bom mìn là một lần quyết tử để dành thắng lợi và cũng là một lần đưa đồng đội vào nhập viện cứu chữa. 100% chiến sĩ trong đơn vị không ai một lần thoát khỏi bị thương, bị vùi lấp, có người đến 3, 4 lần.

Sau 4 năm bám trụ kiên cường chiến đấu (kể từ ngày thành lập) trong đó có một nửa thời gian đối đầu với cái chết, đơn vị đã tháo gỡ, đánh nổ trên 4.000 quả bom, trong đó có 23 quả thủy lôi dù, 377 quả bom tạ, 19 quả bom tấn, lấy được trên 30 tấn thuốc nổ để gói được hàng nghìn quả bộc phá cùng với 70 nghìn quả bom bi được phá nổ. F73 dẫn đầu trong 5 đơn vị rà phá bom mìn tỉnh Quảng Bình, vượt cấp dũng sỹ phá bom của Bộ Quốc phòng đề ra trong thời gian đó. Năm 1968 - 1969 đơn vị được báo cáo điển hình tại Hội nghị Quyết thắng của tỉnh và Quân khu 4, được tặng thưởng 2 Huân chương Chiến công hạng nhất và nhiều bằng, giấy khen khác. Riêng 2 liệt sĩ Nguyễn Như Thạch, Đặng Y và Đội phó Đoàn Văn Chớ được tặng Huân chương chiến công hạng 3 trong đó 2 liệt sĩ Thạch và Y được đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Đầu năm 1971 sau khi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, F73 có quyết định giải thể, một số đồng chí chuyển sang quân đội, một số chuyển qua dân chính, doanh nghiệp, số còn lại trở về xây dựng quê hương.

Sau chiến tranh, xét quá trình công tác, chiến đấu và lập công của đơn vị, ngày 5/5/2004 Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã quyết định công nhận toàn bộ chiến sĩ F73 được hưởng chế độ và Kỷ niệm chương TNXP chống Mỹ cứu nước. Và ngày 25/4/2016, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ra quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Liệt sĩ Đặng Y.

50 năm qua kể từ ngày thành lập (1967 - 2017), toàn đơn vị đã có 16 đồng chí qua đời trong đó một số là liệt sĩ, một số ốm đau bệnh tật do phơi nhiễm chất độc bom mìn. Hiện tại F73 chỉ còn 12 đồng chí đủ sức để làm việc, hoạt động, 7 đồng chí hoặc ốm nặng hoặc nằm liệt giường, tuy nhiên hàng năm đơn vị vẫn tập trung sinh hoạt, kỷ niệm động viên nhau phát huy truyền thống anh hùng của đơn vị, nêu gương sáng cho các thế hệ cháu con học tập noi theo.

Ông Võ Xuân Một, nguyên Chính trị viên F73, Chủ tịch Hội Cựu TNXP phường Hải Thành chia sẻ: "Giờ đây đơn vị rà phá bom mìn thị xã Đồng Hới năm xưa không còn nữa nhưng những chiến công anh hùng và phiên hiệu F73 vẫn trường tồn, bất biến, chúng tôi chỉ có một mong muốn thiết tha là nhà nước sớm truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Đội trưởng, Liệt sỹ Nguyễn Như Thạch bởi ông đã có những hành động anh hùng, quên mình hy sinh vì Tổ quốc, vì hạnh phúc nhân dân khi tuổi đời còn rất trẻ"./.

Trần Ngọc Phơn