Hiện nay, ở Đồng Hới, phần lớn các hộ gia đình đều có trồng một số loại cây thuốc nam trong vườn nhà dùng làm cảnh, để ăn và chữa các bệnh thông thường. Thế nhưng, ít người biết hết công dụng của các loại cây này trong việc chữa bệnh. Để người dân hiểu được lợi ích của các cây thuốc nam, những năm qua, Hội đông y thành phố đã tập hợp và biên soạn tập san “Bài thuốc, cây thuốc dân gian” với hơn 160 quyển phát cho hội viên. Hội phối hợp với Ban chuyên đề phát triển nông thôn Quảng Bình mở chuyên đề “Bác sỹ của mọi người” giới thiệu các bài thuốc hay, cây thuốc quý và những phương thuốc thông thường, có tác dụng chữa bệnh hiệu quả lại dễ tìm để nhân dân tự trồng, tự thu hái chữa bệnh cho mình.

Cùng với việc tuyên truyền, Hội Đông y thành phố kết hợp với Trạm y tế 16 xã, phường, phòng chẩn trị y học cổ truyền trồng các vườn thuốc nam. Trạm y tế xã Đức Ninh là một đơn vị duy trì và phát triển tốt việc trồng và sử dụng cây thuốc nam vào việc chữa bệnh. Nhiều năm nay, trạm y tế xã Đức Ninh đã xây dựng vườn thuốc mẫu, trồng trên 60 loại cây thuốc nam với 7 nhóm thuốc theo quy chuẩn của Bộ y tế, dùng để chữa các bệnh thông thường như: tiêu chảy, viêm gan, mụn nhọt, sốt xuất huyết, đau nhức cơ, xương khớp, kinh nguyệt không đều, cảm sốt và ho. Khu vườn được bố trí theo nhóm. Mỗi nhóm đều có bảng ghi rõ tên và công dụng của các cây thuốc nam dùng để chữa các bệnh thường gặp để người dân dễ tìm hiểu. Trạm còn tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân biết được ý nghĩa của nhiều loại cây thuốc từ đó vận động người dân nhân giống cây thuốc tại nhà. Bà Lê Thị Diếp – Trạm trưởng Trạm y tế xã Đức Ninh cho biết: “Để xây dựng và phát triển vườn cây thuốc nam, Trạm Y tế xã đã xây dựng kế hoạch trồng cây thuốc, giao nhiệm vụ cho từng cá nhân, nhân viên của Trạm chịu trách nhiệm chăm sóc, bón phân, bổ sung những cây thuốc nam còn thiếu. Ngoài ra, đội ngủ cán bộ y tế của Trạm đều được trang bị những kiến thức về các bài thuốc nam đơn giản để hướng dẫn người dân thực hiện”.

So với việc chữa các bệnh thông thường theo tây y thì chữa trị bằng các bài thuốc đông y có rất nhiều ưu điểm. Các cây thuốc nam dễ trồng, dễ tìm kiếm và thường được phổ biến dưới dạng các loại rau, trái cây, gia vị. Đa số các bài thuốc chữa một số bệnh thường gặp đều rất an toàn, ít gây tác dụng phụ. Mặt khác, việc phổ biến các cây thuốc nam trong các vườn thuốc gia đình có ý nghĩa lớn trong việc sơ cứu những chứng bệnh nguy hiểm thường có chuyển biến nhanh như rắn cắn, sốt cao… Chữa bệnh bằng thuốc đông y lại ít tốn kém hơn.  Bà Nguyễn Thị An ở xã Nghĩa Ninh chia sẻ: “Trong vườn nhà tôi  lúc nào cũng có các loại cây thuốc đồng thời cũng là thức ăn như bồ ngót, diếp cá, đinh lăng, trinh nữ hoàng cung, ngải cứu…, Nhờ các loại cây này mà mấy năm nay tôi đỡ tốn tiền mua thuốc cảm, các con, cháu của tôi cũng đã giảm được một số bệnh lý của lứa tuổi vị thành niên, trẻ nhỏ”.      

Xác định công tác kết hợp giữa y học cổ truyền với y học hiện đại là vấn đề then chốt để hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch về Đông y, Hội đã phối hợp với Phòng Y tế triển khai các hoạt động như quản lý sử dụng đội ngũ thầy thuốc đông y trong hệ thống thống nhất về tổ chức, phòng bệnh, khám chữa bệnh, trồng và sử dụng thuốc nam, hoàn thành các tiêu chuẩn y tế quốc gia về y học cổ truyền. Ông Hoàng Lâm Đuyền – Chủ tịch Hội Đông y thành phố Đồng Hới cho biết: “Năm 2015, Hội Đông y thành phố đã khám, bốc thuốc, châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt cho trên 60 ngàn lượt người bệnh; phối hợp với Trạm y tế các xã, phường vận động nhân dân trồng được 10 sào và 2.400 khóm thuốc nam sử dụng để tự chữa bệnh tại nhà . Thời gian tới, Hội tiếp tục đẩy mạnh công tác  phối hợp các ngành, đoàn thể liên quan tổ chức hội nghị tuyên truyền thảo luận, vận động nhân dân khôi phục phong trào khai thác và sử dụng thuốc nam theo mô hình khóm thuốc gia đình, vườn thuốc mẫu tại trạm y tế, các phòng chẩn trị, vườn cây cảnh là cây thuốc nhằm thực hiện mục tiêu: ”Thuốc tại nhà, thầy tại chỗ và chữa bệnh cho mọi người”,.  

Bên cạnh việc cung cấp cây thuốc dùng trong chữa bệnh, các vườn thuốc nam mẫu còn tạo cảnh quan, tăng khoảng không gian xanh, trong lành cho các cơ sở khám, chữa bệnh, gia đình. Vườn thuốc nam cũng là nơi tuyên truyền giúp nhân dân biết công dụng của các loại cây thuốc để  trồng và sử dụng tại gia đình, qua đó góp phần thực hiện tốt công tác xã hội hóa y học cổ truyền trên địa bàn.

Cái Huệ