Dự án của Đạt có tên là Hệ thống giao thông thông minh. Là hệ thống điều khiển giao thông bằng đèn tín hiệu, kèm theo camera tự động ghi hình ở các ngã ba ngã tư, đáp ứng được nhu cầu chỉ dẫn giao thông và chống người vượt đèn đỏ. Các camera ghi hình này chỉ ghi lại hình ảnh của người và xe khi họ đã có hành vi vượt đèn đỏ, chứ không ghi hình lại toàn bộ thời gian và không gian tham gia giao thông như các camera ghi hình lưu động về giao thông đang hoạt động hiện nay.
Với điều này, CSGT chỉ cần mở bộ nhớ lưu của hệ thống ra xem là thấy ngay hình ảnh các xe, người có hành vi vi phạm để xử phạt nguội mà không cần phải xem lại toàn bộ băng đã ghi. Điểm mới nữa trong dự án của Đạt là ngoài các đèn tín hiệu màu, bảng đếm giây bình thường thì trên cột đèn còn có thêm một bảng đèn điện tử bảy chiếc nằm ngang chạy và nhấp nháy liên tục, báo hiệu cho người đi đường ở khoảng cách xa biết được là sắp đến ngã ba ngã tư có tín hiệu đèn để chủ động về tốc độ phù hợp hoặc sẵn sàng dừng xe.
Khó nhất với một học sinh “tay ngang” về công nghệ và ngôn ngữ lập trình như Đạt là tìm ra các linh kiện và thiết kế một trung tâm điều khiển của mạch là một vi xử lý và các khối chức năng nhận lệnh. Đạt đã dùng loại vi xử lý AT98S52 và phần mềm lập trình bằng hình ảnh Ledimm Pro lập trình cho vi xử lý điều khiển các loại đèn tín hiệu giao thông, đồng hồ đếm ngược thời gian như bình thường và điều khiển camera ghi hình tự động bằng cảm biến đối với người vượt đèn đỏ hay có hành vi vi phạm an toàn giao thông khác nữa. Khi tín hiệu đèn đỏ bắt đầu mở, các cảm biến hồng ngoại hoạt động, phát hiện xe vừa vượt qua khỏi vạch dừng liền đưa tín hiệu về khối vi xử lý. Khối vi xử lý đưa tín hiệu điều khiển tác động đến camera và camera ghi lại rồi lưu hình ảnh xe vượt đèn đỏ vào bộ nhớ của hệ thống.
Đạt cho biết: “Ban đầu camera ghi hình người vượt đèn đỏ thiếu chính xác, vì cảm biến hồng ngoại bị nhiễu do vùng tác động quá rộng. Em mày mò mãi, rồi được thầy giáo Hoàng Hà và các thầy ở Trường trung cấp Nghề Quảng Bình hướng dẫn thêm nên mô hình đã hoạt động đúng ý tưởng”. Theo Đạt tìm hiểu ở các điểm có đèn tín hiệu điều khiển giao thông hiện nay ở tỉnh, đều dùng bộ điều khiển PLC hoặc SLC có giá thành cao (khoảng trên 10 triệu đồng). Trong khi mạch điều khiển của Đạt sử dụng vi xử lý họ 8051 có sẵn trên thị trường, giá thành lắp đặt mạch chỉ trên 2 triệu đồng và rất dễ dàng thay thế hay thay đổi chương trình hoạt động.
“Từ nhà ở phường Bắc Lý đến trường học, hằng ngày em phải qua hai điểm giao cắt có tín hiệu đèn giao thông, em thấy vẫn còn rất nhiều người vượt đèn đỏ. Có khi vì vậy mà tai nạn đã xảy ra cho cả người vượt lẫn người chấp hành tốt. Em nghĩ ở những nơi đó nếu có camera tự động ghi lại hình ảnh người vượt đèn đỏ một cách nhanh nhạy để các chú CSGT làm bằng chứng xử phạt thì mọi người sẽ không dám vượt nữa” - Đạt thổ lộ.
Bà Bùi Thị Tình, mẹ Đạt, cho biết từ lúc học cấp 1 Đạt đã thích công nghệ và cơ khí. Nhiều khi đi học về Đạt say sưa nhìn các bác thợ sửa ôtô đến quên cả giờ cơm trưa. Lên cấp 2 Đạt đã mày mò làm được xe đồ chơi chạy điện có điều khiển từ xa tặng cho trẻ em trong tổ dân phố, hay chế máy quạt hơi giúp mẹ thổi lửa nấu ăn... Hiện bà và Đạt sống nhờ vào suất lương hưu 2,5 triệu/tháng của bà.
Để Đạt thực hiện dự án Hệ thống giao thông thông minh, bà đã không ngần ngại vay mượn đến 10 triệu đồng. “Khi nghe tin sở GD&ĐT tỉnh có Hội thi KHKT dành cho học sinh THCS và THPT tôi động viên cháu làm thử xem, không ngờ lại được giải. Vì ban đầu mày mò làm nên các linh kiện chập cháy hết cả, phải mua lại liên tục nên mới tốn tiền đến vậy...” - bà Tình nói.
Trung tá Bùi Quang Thanh, trưởng Phòng CSGT Công an tỉnh Quảng Bình, cho biết mô hình Hệ thống giao thông thông minh này có tính khả thi cao. Hầu hết các điểm giao thông có tín hiệu đèn hiện nay ở Quảng Bình chưa được lắp đặt camera để ghi hình xử lý nguội các hành vi vi phạm an toàn giao thông, nếu mô hình của em Đạt mà camera ghi hình được chỉ với thời điểm có người vượt đèn đỏ thôi thì quá tốt. Như vậy CSGT không còn phải mất thời gian và công sức rà xem toàn bộ băng ghi hình để tìm ra người vi phạm như hiện nay nữa.

                                                                                                                                         Lê Bách Tèo