Tình hình thực hiện Luật xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dân thi hành; giải pháp, đề xuất, kiến nghị trên địa bàn thành phố Đồng Hới

Print Send

Font size : A- A A+

Luật Xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 20/6/2012, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2013. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng trong công tác xử lý vi phạm hành chính, nhằm duy trì kỷ cương hành chính, giữ gìn an ninh trật tự, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và bảo vệ quyền và lợi tích hợp pháp của công dân và tổ chức.

Trong những năm qua, cùng với quá trình đô thị hóa, thành phố Đồng Hới là nơi tập trung đông dân cư nhất của toàn tỉnh, do đó tình hình vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố phát sinh ngày càng nhiều với các biểu hiện đa dạng, phức tạp trên tất cả các mặt của đời sống xã hội. Để triển khai thi hành có hiệu quả Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành, UBND thành phố đã kịp thời ban hành các kế hoạch, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, ban ngành, đơn vị, địa phương trên địa bàn triển khai thực hiện các quy định của Luật xứ lý vi phạm hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Xác định công tác tuyên truyền, phổ biến, tập huấn nghiệp vụ, kiểm tra và xử lý hành vi vi phạm hành chính là nhiệm vụ quan trọng, khâu đầu tiên của quá trình thi hành luật, cầu nối để chuyển tải các quy định của Luật đến với mọi người dân, nhằm đạt hiệu quả trong việc áp dụng triển khai thực hiện Luật xử lý vi phạm hành chính. Hàng năm, UBND thành phố đã ban hành các kế hoạch và chỉ đạo Hội đồng phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật thành phố tổ chức tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính như: Luật xử lý vi phạm hành chính; Nghị định 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành một số điều của Luật xử lý vi phạm hành chính; Nghị định 97/2017/NĐ-CP ngày 18/8/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử phạt vi phạm hành chính và một số Nghị định hướng dẫn xử lý vi phạm hành chính một số lĩnh vực như xây dựng, đất đai, môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm…, với nhiều hình thức tuyên truyền phù hợp, đối tượng phong phú. Từ năm 2016 - 2018, đã tổ chức 42 hội nghị tuyên truyền, phổ biến và tập huấn nghiệp vụ xử lý vi phạm hành chính với 3.740 lượt người tham dự. Đài Truyền thanh - Truyền hình thành phố thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trên chuyên mục “Đời sống pháp luật”; tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở với hàng nghìn lượt, đồng thời cấp phát hàng trăm biểu mẫu, tài liệu pháp luật cho lãnh đạo và cán bộ tham mưu thực thi nhiệm vụ xử lý vi phạm hành chính của các phòng, ban đơn vị, địa phương.

Quan tâm tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ về thẩm quyền, quy trình, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng biện phát xử lý hành chính cho lãnh đạo và cán bộ tham mưu thực thi nhiệm vụ xử lý vi phạm hành chính các phòng, ban đơn vị, địa phương. Từ năm 2016 - 2018, UBND thành phố đã tổ chức 6 lớp tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu về xử lý vi phạm hành chính với sự tham gia của 1.200 lượt người.

Tăng cường công tác chỉ đạo việc phát hiện, xử lý vi phạm hành chính kịp thời, đảm bảo đúng quy định của pháp luật. Quá trình xử lý vi phạm hành chính các cơ quan chức năng đã xác định đúng thẩm quyền, đúng đối tượng vi phạm hành chính. Khi phát hiện các hành vi vi phạm hành chính đã kịp thời lập biên bản và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, sau khi ban hành đã đôn đốc và theo dõi việc thực hiện. Các hành vi phạm chủ yếu xảy ra trên các lĩnh vực: giao thông đường bộ, an ninh trật tư, xây dựng, trật tự đô thị, đất đai, tài nguyên, môi trường, kiểm lâm, an toàn thực phẩm. Từ năm 2016 - 2018, trên địa bàn thành phố đã phát hiện 5.493 vụ vi phạm hành chính; đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 5.430 vụ; số quyết định đã thi hành 5.421 quyết định; số quyết định chưa thi hành 09 quyết định. Số tiền phạt thu được 5.968.800.000 đồng; số tiền phạt thu được từ bán, thanh lý tang vật, phương tiện bị tịch thu là 141.291.000 đồng. Nguyên nhân chính của các hành vi vi phạm chủ yếu do ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao, mức phạt đối với hành vi vi phạm trong một số lĩnh vực như: xây dựng, đất đai, môi trường… còn thấp, chưa đủ sức răn đe; việc tổ chức thi hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính chưa quyết liệt đẫn đến người dân còn chây ỳ, chưa tự giác chấp hành theo quy định.

Công tác lập hồ sơ xét duyệt, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đảm bảo thực hiện đúng đối tượng, đúng pháp luật. Từ 2016 đến nay, các đơn vị, địa phương đã lập hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính 41 đối tượng, trong đó có 32 đối tượng bị lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, chiếm 78% số đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; áp dụng các biện pháp xử lý hành chính theo quyết định của Tòa án nhân dân thành phố 09 đối tượng.

Chú trọng công tác kiểm tra, thanh tra và phối hợp thực hiện trong công tác quản lý nhà nước về xử lý vi phạm hành chính. Hàng năm, UBND thành phố đều xây dựng kế hoạch và thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành về công tác xử lý vi phạm hành chính trên các lĩnh vực; thông qua công tác thanh tra, kiểm tra đã phát hiện những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực thi các quy định của pháp luật để kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế, tổng hợp đề xuất, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, quá trình thực hiện công tác xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố còn gặp những khó khăn, vướng mắc, bất cập sau:

Thứ nhất, Những khó khăn, vướng mắc xuất phát từ các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính là:

- Tại khoản 1 Điều 66, Luật Xử lý vi phạm hành chính thì thời hạn ra quyết định xử phạt là 07 ngày kể từ ngày lập biên bản vi phạm (bao gồm cả ngày nghỉ, ngày lễ). Với việc quy định thời hạn như vậy thì trong trường hợp người lập biên bản không có thẩm quyền ra quyết định xử phạt thì việc hoàn chỉnh hồ sơ xử phạt chuyển đến người có thẩm quyền gặp nhiều khó khăn, không đảm bảo về thời gian. Tại Khoản 1 Điều 56 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định trường hợp xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250.000 đối với cá nhân và 500.000 đồng đối với tổ chức thì không lập biên bản vi phạm hành chính. Tuy nhiên, ở xã, phường, Chủ tịch (hoặc Phó Chủ tịch UBND) có thẩm quyền xử phạt thường không có điều kiện tự mình đi kiểm tra mà giao cho công chức xã, phường thực hiện. Do đó, khi phát hiện hành vi vi phạm được áp dụng mức phạt này, nếu không lập biên bản vi phạm thì khó có căn cứ để Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định xử phạt.

- Tại khoản 2 Điều 83 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính phải nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước và được quản lý, sử dụng theo đúng quy định của pháp luật về ngân sách. Tuy nhiên trên thực tế địa phương cần nguồn kinh phí để hỗ trợ các lực lượng chức năng làm công tác quản lý và xử lý phạm hành chính nhưng chưa có quy định cụ thể.

- Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định chưa rõ ràng một số nội dung dẫn đến có nhiều cách hiểu khác nhau, như: Tại Điều 66 quy định “vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, có nhiều tình tiết phức tạp” được quy định tại Điều 66 và “cố tình trốn tránh, trì hoãn”; “thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, trì hoãn” được quy định tại khoản 2 Điều 74, nhưng chưa quy định như thế nào là nghiêm trọng và tình tiết phức tạp và như thế nào là cố tình trốn tránh, trì hoãn; thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, trì hoãn nên trong quá trình thực hiện cơ quan, người có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính vẫn còn lúng túng.

- Các quy định về thi hành các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại Điều 85 Luật Xử lý vi phạm hành chính còn chung chung, chưa cụ thể về trình tự, thủ tục, cách thức thi hành đối với từng biện pháp, gây khó khăn cho việc áp dụng các biện pháp nói trên để khắc phục triệt để hậu quả do hành vi vi phạm hành chính gây ra.

Thứ hai, một số khó khăn, vướng mắc về các điều kiện bảo đảm thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính là:

- Một số xã, phường chưa thực sự quan tâm đến công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; năng lực của công chức tham mưu trong lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính có phần hạn chế, vì vậy việc phát hiện hành vi vi phạm và tham mưu lập biên bản vi phạm chưa đảm bảo theo quy định, thực hiện trình tự, thủ tục thiếu chặt chẽ, không đúng quy định; áp dụng mức phạt tiền không đúng nguyên tắc… dẫn đến việc chấp hành các quyết định xử phạt vi phạm tại cơ sở có trường hợp chưa triệt để, chỉ chấp hành một phần hoặc không chấp hành nhưng để thực hiện thủ tục cưỡng chế thi hành tiền phạt; cưỡng chế áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả sẽ rất khó khăn; việc đánh bút lục, lưu hồ sơ chưa chặt chẽ.

- Công tác quản lý của một số địa phương, của một số ngành theo chức năng, thẩm quyền còn lơ là, buông lỏng, công tác thanh tra, kiểm tra chưa được kịp thời nên dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật còn nhiều và kéo dài như lĩnh vực khoáng sản, đất đai, vi phạm hành lang an toàn giao thông… Khi phát hiện vi phạm hành chính không xử phạt kịp thời hoặc xử phạt không nghiêm, chú trọng phạt tiền mà chưa áp dụng triệt để các biện pháp khắc phục hậu quả nên không đảm bảo tính nghiêm minh, răn đe, giáo dục trong xử lý vi phạm hành chính.

- Kinh phí và trang thiết bị phục vụ công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính còn hạn hẹp, chưa đáp ứng được yêu cầu, mặc dù đã cố gắng hỗ trợ, trang cấp nhưng cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ cho công tác xử lý vi phạm hành chính còn thiếu.

- Việc tham mưu giúp UBND thành phố thực hiện quản lý nhà nước về thi hành pháp luật xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố do Phòng Tư pháp thực hiện, trong khi đó nguồn lực thực hiện còn thiếu; lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính có phạm vi rất rộng, thuộc trách nhiệm của nhiều ngành, địa phương nên nhiệm vụ này còn có những hạn chế nhất định.

- Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tuy đã được chú trọng, tuy nhiên một số cơ quan, đơn vị và địa phương thực hiện chưa thường xuyên, liên tục và kịp thời nên người dân không nắm rõ các quy định của pháp luật dẫn đến tình trạng vi phạm hành chính. Hoặc khi vi phạm hành chính, các ngành chức năng lập biên bản vi phạm nhưng ít quan tâm đến việc tuyên truyền, giải thích cho đối tượng biết về các quy định của pháp luật cũng như quyền được thực hiện giải trình đến người có thẩm quyền xử phạt trong trường hợp được giải trình.

Để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn tỉnh nói chung và thành phố Đồng Hới nói riêng, Chúng tôi xin nêu một số giải pháp và kiến nghị đề xuất như sau:

Thứ nhất: Đề nghị các cơ quan có thẩm quyền có văn bản kiến nghị các Bộ ngành có liên quan nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các nội dung còn vướng mắc, bất cập trong các văn bản quy phạm pháp luật quy định về xử lý vi phạm hành chính, để hoạt động xử lý vi phạm hành chính của người có thẩm quyền được thuận lợi hơn.

Thứ hai: Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính cho cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân biết, hiểu rõ hơn các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trong đó chú trọng đến các quy định xử phạt vi phạm hành chính trên lĩnh vực đô thị, đất đai, tài nguyên, giao thông, an ninh trật tự. Thường xuyên tổ chức bồi dưỡng kiến thức pháp luật, tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu công tác xử lý vi phạm hành chính cho đội ngũ cán bộ làm công tác xử lý vi phạm hành chính để tạo điều kiện cho đội ngũ này nắm bắt công việc, nâng cao nghiệp vụ, đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ.

Thứ ba: Kịp thời triển khai thực hiện phần mềm cơ sở dữ liệu quốc gia về xử lý vi phạm hành chính nhằm thuận tiện trong công tác quản lý Nhà nước và quản lý đối tượng vi phạm hành chính.

Thứ tư: Quan tâm củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về công tác xử lý vi phạm hành chính tại các đơn vị, địa phương; các điều kiện về kinh phí, các trang thiết bị đảm bảo phục vụ tốt cho công tác xử lý vi phạm hành chính, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ năm: Tăng cường sự phối kết hợp giữa các cơ quan chuyên môn, các tổ chức chính trị xã hội trong công tác tuyên truyền và xử lý vi phạm hành chính. Tổ chức các cuộc kiểm tra, giám sát việc thực hiện xử lý vi phạm hành chính để kịp thời chấn chỉnh, xử lý các trường hợp vi phạm. Thường xuyên theo dõi việc chấp hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trường hợp người bị xử phạt không tự nguyện thi hành thì phải kiên quyết tổ chức cưỡng chế thi hành theo quy định của phát luật./.

Ngọc Nam