Vào dịp hè, mỗi ngày chị Nguyễn Thị Lý, tiểu thương tại chợ Nam Lý, thành phố Đồng Hới có thể bán vài trăm quả dừa, vài trăm lít nước mía. Bên cạnh công việc chính là chặt dừa, ép nước mía cho khách thì việc chuẩn bị tiền lẻ trả lại khách đã trở thành thói quen vào mỗi buổi sáng của chị. Tuy nhiên, gần đây chị đã số hóa cho quán nước  nhỏ của mình bằng cách đặt mã quét QR. "15 nghìn 1 lít nước mía, 25 ngàn một quả dừa  nên hầu như lúc nào tôi cũng mất thêm thời gian để trả tiền thừa cho khách. Nhiều lúc không có tiền lẻ tôi phải đi đổi rất mất thời gian. Gần đây, phải có tới 30 - 40% lượng khách mua hàng hỏi xem có chuyển khoản không nên tôi cũng làm một mã quét để tiện phục vụ khách hàng”.

Chị Lý cho biết thêm: “Ngày nay, đi đến đâu người tiêu dùng cũng có thể dễ dàng lựa chọn nhiều phương thức thanh toán phù hợp, ngoài tiền mặt còn có các phương tiện thanh toán điện tử ứng dụng công nghệ số như: ví điện tử momo, mobile banking, Internet banking, quét mã QR… Thậm chí để thay thế thanh toán không tiền mặt, mỗi người dùng còn có đến 2, 3 tài khoản ngân hàng khác nhau, phòng trường hợp mà ngân hàng này lỗi thì có ngân hàng khác thay thế”

Chị Mai Thị Lệ Xuân (trú tại phường Bắc Nghĩa, thành phố Đồng Hới) chia sẻ: "Tôi thấy rất ngạc nhiên, không nghĩ là chỉ mua mớ rau, cân hoa quả vài chục nghìn cũng có thể quét QR. Ở Đồng Hới giờ đi đâu cũng tiện khi không nhất thiết ra đường phải cầm tiền mặt theo. Điều này tiện lợi cho cả chủ cửa hàng và người mua vì giảm bớt được thời gian chờ thanh toán, cũng ít khi nhầm lẫn được số tiền". Nhanh nhạy với sự điều chỉnh hành vi tiêu dùng của khách, những tiểu thương kinh doanh mặt hàng nhỏ lẻ tại các chợ trên địa bàn thành phố đều thích ứng rất nhanh. 

Chị Đặng Thị Hoa, chủ quầy bán thịt lợn ở chợ Đồng Hới  đã nhanh chóng đăng kí làm ngay một mã quét QR đặt trước quầy. Chị cho biết: Nhiều khách đến hỏi giục tôi mở tài khoản ngân hàng hay mã quét QR để tiện thanh toán nhưng phần vì bận, phần vì chưa tìm hiểu về hình thức thanh toán này lắm nên tôi còn lưỡng lự. Tuy nhiên, được các tư vấn viên của ngân hàng đến tận quầy hướng dẫn, giúp đỡ, làm mã quét miễn phí nên tôi đã đồng ý làm luôn. 

Anh Hoàng An Nguyên, tiểu thương chợ Đồng Hới cho biết: "Việc quét mã QR hay chuyển tiền qua tài khoản rất tiện, nhất là khi mua bán với khách du lịch vì thường du khách rất ngại khi phải mang theo nhiều tiền trong người. Người mua chuyển tiền vào tài khoản mình, mình thanh toán tiền hàng qua ứng dụng luôn nên rất nhanh".

Người tiêu dùng đang quét mã vạch để thanh toán tiền qua tài khoản

Với những lợi ích vượt trội như tiện lợi, tiết kiệm thời gian, tăng tính an toàn, bảo mật, thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu thế tất yếu. Những yếu tố này cũng là lí do khiến những chủ cửa hàng nhỏ lẻ, các tiểu thương quyết định nâng cấp thanh toán cho khách hàng, vì vậy số lượng các điểm thanh toán có gắn mã QR tại các chợ dân sinh hiện nay ngày càng tăng lên, khách hàng đi đến đâu cũng có thể thanh toán một dễ dàng.

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, số lượng thanh toán không dùng tiền mặt tính đến hết tháng 11/2022 đã có sự tăng trưởng gần 86% về số lượng giao dịch và 31% về giá trị giao dịch. Trong đó, thanh toán không dùng tiền mặt qua quét mã QR, điện thoại di động và Internet đều tăng trưởng mạnh, lần lượt là 185%, 116% và 89%. tỷ trọng các giao dịch rút tiền mặt xử lý qua hệ thống Napas đã giảm từ 12% năm 2021 xuống chỉ còn gần 7% năm 2022. Chứng tỏ thanh toán trên điện thoại di động đã dần trở thành thói quen của người tiêu dùng không phân biệt vùng miền, nghề nghiệp. Đây cũng là cơ hội cho các tiểu thương số hóa quầy hàng của mình để bắt kịp xu thế 4.0. 

Chị Đào Ngọc Huyền, tư vấn viên của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Quảng Bình cho biết: Nhằm đa dạng tệp khách hàng và phổ biến dịch vụ tới mọi đối tượng khách, Ngân hàng đã thực hiện chiến dịch mở tài khoản, mở mã quét QR miễn phí . Khách hàng không phải đến tận nơi vẫn có thể đăng ký tài khoản và có mã quét bởi quy trình thực hiện rất đơn giản, chỉ cần cung cấp căn cước công dân, các thủ tục đều được nhân viên hỗ trợ, gửi thẻ và mã về tận nhà. 

Việc thay đổi trong cách thức thanh toán, hạn chế dùng tiền mặt của các tiểu thương góp phần giúp khách hàng tránh các rủi ro, còn chủ cửa hàng quản lý tài chính tốt hơn, cả người bán và người mua hạn chế được tình trạng trộm tiền, tiền giả, tiền cũ hỏng, rơi tiền. Khi sử dụng phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, người tiêu dùng không còn phải lo lắng đã kiểm đếm đúng, đủ tiền hay chưa. Bởi vì các ứng dụng thanh toán cho phép người dùng nhập số tiền chính xác đến từng đồng. 

Tuy nhiên, cùng với những ưu điểm vượt trội, người dùng cần lưu ý những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thanh toán như gặp lỗi thanh toán do mạng, các tin nhắn giả mạo gắn đường dẫn liên kết lừa đảo chuyển tiền, nghe các cuộc gọi từ số lạ cũng bị trừ tiền trong tài khoản, đánh cắp mã OTP qua các cuộc gọi mạo danh… Từ đó nâng cao cảnh giác và trở thành người tiêu dùng thông minh thời 4.0 ./. 

Diệu Linh