Hiểu rõ đặc tính sinh thái của cá Thu là bơi rất khỏe, tốc độ lớn, hàm răng sắc nhọn chuyên đuổi bắt các loại cá sống để ăn thịt nên ngư dân ta đã chế tác ra phương thức chạy Câu Đòi để bắt chúng. Câu Đòi là hình thức vừa chạy tàu tốc độ cao vừa kéo dây câu theo sau, biến con cá chết thành con mồi “sống” để đánh lừa loài cá Thu háu ăn này. Vì vậy trong Câu Đòi yêu cầu kỹ thuật “kết mồi” phải cao, đảm bảo con cá chết khi thả xuống biển làm mồi phải biết “vẫy đuôi, vẫy vây” như con cá sống đang bơi và sẽ không bị quay tròn làm xoắn dây câu. Để làm được điều đó, người ta dùng dao thật sắc xẻ con cá mồi (bạc má, nục, mối…) từ lưng dọc theo xương sống đến tận đuôi cá chia thành ba phần: Phần giữa gồm xương sống và đuôi cùng hai phần thịt hai bên được chia đều để khi kéo đi trong nước cả ba bộ phận này sẽ hoạt động mềm, dẻo như đuôi và vây cá đang bơi. Bên cạnh đó Câu Đòi cũng cần nắm vững hai yếu tố “ngồi lâu - câu bền”, người câu phải kiên trì nhẫn nại và lưỡi câu, dây câu cũng phải đủ lớn phù hợp với sức kéo của con tàu và thông thường người ta dùng dây cước từ số 8 đến số 12.

Ngày trước trên vùng biển Đồng Hới, ngư dân trong vùng thường thả nhiều chà dạo làm nơi cư trú cho các loài cá nục, trích… theo đó các loại cá lớn: Thu, ngừ, nghéo, mú… cũng tập trung đến để bắt mồi kiếm ăn. Mỗi tháng hai kỳ sinh con nước, mỗi ngày cũng hai lần trở nước từ triều ròng sang lên và ngược lại, đây là thời điểm các loài cá mực đi tìm mồi để ăn. Nắm bắt được các yếu tố trên, ngư dân Hải Thành thường kết hợp khi chạy tàu từ ngư trường về bờ hoặc từ bờ ra ngư trường kết mồi thả Câu Đòi để bắt cá Thu nhằm nâng cao đời sống. Cũng có một số ngày “tốt nước” cá hay ăn, người ta chạy Câu Đòi suốt từ sáng đến chiều bắt được nhiều cá, thu hàng chục triệu đồng. Mấy năm gần đây, do nghề giã cào phát triển cùng với một số phương thức đánh bắt mang tính hủy diệt: xung điện, nổ mìn khiến cho ngư dân ta không thả được chà dạo, từ đó các loài cá cũng không còn áp lộng làm tổ. Tuy nhiên ngư dân Hải Thành vẫn bám nghề, bám biển, tranh thủ thời tiết thuận lợi ra biển chạy Câu Đòi tìm bắt các loại cá kinh tế sống trên vùng biển có rạn đá ngầm ven bờ để nâng cao sản lượng. Điển hình như hai chiếc thuyền nhỏ của hai ông Nguyễn Văn Hải, Nguyễn Văn Tiến ở tổ dân phố 7 chỉ trong tháng 8 vừa qua, họ đã tranh thủ đêm ra biển câu mực, ngày chạy ra Câu Đòi đã bắt được 4 con cá Thu lớn có tổng trọng lượng trên 45kg và hàng chục con cá nhòng to, mỗi con nặng từ 3 - 7kg, tổng thu nhập trên 25 triệu đồng.

Từ xưa tới nay cá Thu được nhân dân ta xếp vào hàng tứ quý “chim - thu - nụ - đá” có giá trị kinh tế cao bởi thịt cá rất ngon, thơm, bổ dưỡng dù đắt đỏ nhưng ai cũng ưa chuộng. Dù cho Câu Đòi, câu Thu là nghề phụ mang tính thời vụ nhưng rất tiện ích đã góp phần cải thiện, nâng cao đời sống ngư dân rất nhiều, cho nên các Hội Nông dân và Nghiệp đoàn Nghề cá cần khuyến khích ngư dân gìn giữ, lưu truyền cho các thế hệ con cháu để gìn giữ nghề truyền thống của ông cha và tiếp tục khai thác được nhiều đặc hải sản hơn nữa góp công, góp sức làm giàu cho gia đình và xã hội.

Trần Ngọc Phơn