Xóm Câu - Và những câu thơ gữi lại
Trở lại mảnh đất xóm Câu, đất làng Đồng Hải ngày xưa, nay thuộc phường Hải Đình... Nhớ những ngày sau hòa bình lập lại 1954. Vùng đất ven sông của làng Đồng Hải( xóm Câu) sôi động nhịp sống mới của công cuộc tái thiết quê hương. Nơi đây thành vườn hoa chạy dài bên chân sóng dòng sông Nhật Lệ. Một vườn dừa hàng trăm gốc, mang tên “ Vườn dừa kết nghĩa Bình Trị Thiên” vươn lên xanh tốt, tỏa bóng mát xuống cả dãi đất bờ sông, cùng một con đường dưới hàng dừa xanh, những chiếc ghế đá cho người hóng mát, cho những lứa đôi hẹn hò. Chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ ập đến. Dưới hàng dừa có thêm đường giao thông hào nổi dựng bằng đá lô, thêm những ụ súng phòng không của nhân dân Đồng Hới kiên cường đánh trả máy bay Mỹ… Và dưới hàng dừa là những cuộc chia tay bịn rịn của người dân, của đôi lứa.
Có một con người của xóm Câu Đồng Hải sinh ra bên bờ sông này. Những mát lành của sông nước, những gần gủi thân thiết của cuộc sống dân phố, in sâu vào máu thịt của ông. Ghế đá công viên dọc bờ sông là nơi ông thường có những giờ phút bâng khuâng với quê hương, với cảnh vật. Ông cũng đã có và đã chứng kiến những cuộc chia tay đầy xúc động nơi lối phố đầu cuộc chiến. Những vần thơ máu thịt của ông, bật lên từ bồi hồi da diết kẻ ở người đi, người ở lại trực tiếp đánh trả quân cướp trời, người ra đi tòng quân cứu nước. Cả những cuộc chia tay người thân đi lập làng chiến đấu Đồng Sơn “… Em đi, phố nhỏ động cành dừa/ Cửa biển về khuya gió đêm ngã lạnh/ Phố nhỏ tan rồi qua bao trận đánh/ Bóng em về ấm lại dải đường xưa…” rồi ông lạc quan nghĩ tới đất nước một ngày thanh bình trở lại, quê hương thanh bình trở lại “… Và những chiều xao động hàng dừa/ Ta lại về ngồi trên ghế đá/ Nhìn những cánh buồm đi trong nắng hạ/ Nhắc lại ngày phố đổ năm xưa/ Nhật Lệ quê ta vốn sẵn nhiều buồm/ Mấy ngủ sắc ta gửi vào một tấm/ Buồm sẽ đi xa biển mình đẹp lắm/ Đồng Hới sẽ đẹp vạn lần hơn…”
Nhà thơ Xuân Hoàng, nay đã đi xa, nhưng những vần thơ, tấm lòng tha thiết của cố nhân vẫn còn đó…Có một sự kiện lịch sử đầy đau thương mà người xóm Câu, người Đồng Hới không thể nào quên. Đó là vụ thảm sát bằng bom đạn mà đế quốc Mỹ gây ra nơi đây. “ ngày 4 tháng 4 năm 1965”. Bom đạn của đế quốc Mỹ hủy diệt không thương tiếc, dội xuống khu dân cư tỉnh lỵ Đồng Hới. Phố tan, cầu dài thân yêu sập xuống. Gần 100 người dân vô tội, già trẻ gái trai có, có cả những phụ nữ mang thai, đã ngã xuống bởi bom đạn máy bay Mỹ. Ngày 4 tháng 4 năm 1965 được coi là ngày đau thương nhất của người Đồng Hới. Ký ức ngày ấy sống mãi trong lòng một lứa một thời như chúng tôi, mỗi lần trở về đây, nao nao bao chuyện cũ, bồi hồi khôn nguôi trước những mới mẽ của phố xưa, bồi hồi nhớ cố nhân xưa lại ao ước nơi đây có lại những ghế đá, hàng cây xanh bóng mát hữu tình cho người và cảnh. Thật tình mà nói, đoạn bờ sông này, với vị trí đặc biệt, có ý nghĩa lợi thế nhiều mặt, về lịch sử, về truyền thống văn hóa, về cảnh quan du lịch môi trường, đáng để dành đất cho một dải công viên vườn hoa lắm lắm. Đồng Hới đã có một phía mặt tiền thật hữu tình, ít nơi có được là phía bờ sông Nhật Lệ.
Bộ mặt cảnh quan nơi đây đã và đang được khôi phục, cải tạo, xây dựng và nâng cấp. Cứ hình dung suốt chiều dài bờ sông thành phố Đồng Hới, chứa đựng không ít dấu tích, danh thắng, sự kiện. Đó là những vần thơ nơi cửa biển, dấu tích của Đại thi hào Nguyễn Du xưa, công trình lũy Động Hải thời Trịnh Nguyễn phân tranh, những công trình kiến trúc văn hóa tín ngưỡng của làng Động Hải, ngồi đình làng, mái chùa Ông, chứng tích chiến tranh khu tháp chuông Tam Tòa, rồi Cầu Dài, những tiếng tăm lẫy lừng còn vang mãi của những anh hùng sinh ra từ làng cát đôi bờ…
Nguyễn Như
Các tin khác
- Người bệnh dạy may người khuyết tật (11/05/2017)
- Tản mạn bên Biển Nhật Lệ 2 (17/04/2017)
- Sức vươn của một Tổ dân phố (11/04/2017)
- Nhớ mãi “Bài ca sông Nhật Lệ” (11/04/2017)
- Quang Phú đôi điều tản mạn (11/04/2017)
- Những nữ Hộ lý vinh dự được Bác Hồ tặng huy hiệu (06/03/2017)
- Trở về quê gốc sau hơn 50 năm… (22/02/2017)
- Đậm đà vị Tết quê hương (04/01/2017)
- Hội Bài chòi ngày xuân ở thành phố Đồng Hới (03/01/2017)
- Câu hò nối mãi đời sau (29/11/2016)


















